Son olarak, “her şey mübah” olduğunda ya da neredeyse olduğunda ve artık kaygılarınız değil, nakit akışı endişeleriniz, arzularınız değil, satın alma hummalarınız, zevkleriniz değil, birden fazla uygulamadaki acil mesajlarınız, arkadaşlarınız değil, takipçileriniz ve beğenileriniz olduğunda ve Dostoyevski’nin sahip olduğu yarı Proustvari cümlelerle kendinizi ifade edemediğinizde, kendinizi tıklama ve selfie bağımlılığına teslim etmiş olursunuz. Böylece Dostoyevski’nin mesajlaşmayı, blogları ve Facebook’u, pornografiyi ve “ticaret platformları”nı, #MeToo’yu ve “kutsal savaşlar” kisvesi altındaki nihilist savaşları öngören yorucu çoksesliliğiyle rezonansa girersiniz.
Orada bir şey duyuyor musunuz? Duyulmayan Dostoyevski bizim çağdaşımız olabilir mi? Beethoven’ın yaylı çalgılar dörtlüsü ya da koral senfonisi için yazdığı bir fügden daha fazla değil ama daha az da değil. Yahut Shakespeare’in yoğunluğundan. Ya da Dante’nin komedisinden. Zamanın zaman-dışı ve yüzsüz meydan okumaları.
